Günümüzde madeni kâğıt paranın yanı sıra dijital sanal kripto para birimleri hayatımıza girmiştir. Merkeze bağlı olmamasıyla ulaşılabilirliği rahat olan kripto paralar finansal işlem özgürlüğüyle küresel çapta kullanılır gelmiştir. Kullanımın artmasıyla ekonomik mevcudiyet kazanmış/kazanmakta ancak beraberinde birtakım sorunlar getirmektedir. Gerçek dünyada dolandırıcıların faaliyetleri dijital dünyaya da yansımış hatta dijital olması nedeniyle ciddi, geniş çaplı suçlar için gerekli ortamı içinde bulundurmaktadır.
Kripto Para Nedir?
Dijital dünyada uçtan uca kodlarla şifrelenmiş, takas işlemlerinde kullanılabilen ekonomik düzende mevcudiyetini sürdüren sanal para birimidir. Kendine ait kodlama sistemiyle verilerin güvenliğini gizliliğini hareket ettirilebilmesini sağlamaktadır. Bu kodlama şekli kripto uygulamasıyla ilişkili olanlar tarafından anlaşılmakta, bütünleştirilmektedir. Ekonomide varlığı kabul edilen yapılan işlemler tanınmakta ve değeri bulunmaktadır. Ancak bu durum hukukumuzda aynı şekilde kabul görme durumu tartışmalıdır. Para denilmemektedir çünkü tanıma göre merkez bankasının basmış olduğu üstünde Türk lirası ibaresi bulunan şey paradır. Kripto varlıklar merkez bankası tarafından basılmayan sanal, küresel para birimidir. Ortaklık ve alacak hakkı sağlayan belirli şekil şartına tabii varlıklara mesela hisse senetleri, tahvillere menkul kıymetler denir. Kripto para alacak hakkı sağlamakta ortaklık işlemleri mümkün ancak belirli şekil şartlarına tabii olmuyor oluşu menkul kıymetlerden ayırmaktadır. Elektronik para denebilir mi? 6493 sayılı kanuna göre elektronik para ihraç eden kuruluş tarafından kabul edilen fon karşılığı ihraç edilen, elektronik olarak saklanan… kripto para fon karşılığı ihraç edilmemekte madencilik, staking gibi yöntemlerle oluşturulur. Yargıtay kararına göre kripto varlıklar alınıp satılması devredilmesi sahibi için menfaat sağlıyorsa, piyasa değeri bulunuyorsa malvarlığı değeri saymaktadır.
Kripto Para Dolandırma Yöntemleri
Sahte web sitesi: Fail, mağdurun yanılmasına neden olacak şekilde meşru bir kurumun ara yüzünü taklit ederek, mağdurun erişim bilgilerini rızası dışında ele geçirir.
Sahte uygulamalar: bilişim sistemine yerleştirilen zararlı yazılımlar aracılığıyla gerçekleştirilir. Kullanıcının cihazına hukuka aykırı olarak yüklenen yazılımlar, kullanıcının malvarlığı üzerinde tasarruf yetkisini kısıtlar veya verileri faile aktarır.
Sahte ünlü olay: Fail, kamuoyunca tanınan bir şahsın kimlik bilgilerini veya görsel verilerini kullanarak mağdurda güven telkin eder. Bu hem nitelikli dolandırıcılık hem de kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kullanılması ve yayılması suçlarını oluşturur.
Çekiliş: Hukuken "olmayan bir edimin vaat edilmesi" yoluyla mağdurun malvarlığında eksilme yaratma amacı güder. Hileli senaryo ile haksız menfaat temin edilir.
Hileli ilk para teklifleri: Gerçeğe aykırı bir yatırım projesi oluşturarak halktan para toplama eylemidir.
Şantaj ve gasp:
Kripto Para Dolandırıcılığının Cezai Yönü
Kripto varlıkların ekonomik bir değer taşıdığı Yargıtay içtihatlarınca kabul edildiğinden, dolandırıcılık eylemi doğrudan malvarlığına karşı işlenen bir suç olarak nitelendirilir. Aldatılarak hileli davranışla menfaat elde eden fail dolandırıcılık suçunu işlemiş olur. TCK m158/1-f bilişim sistemlerinin kullanılmasıyla yapılan dolandırıcılık eyleminin nitelikli hal olduğunu belirtmektedir. Bilişim sistemi araçlarının kullanılmasıyla aldatıcılık boyutu artmaktadır. Sahte web sitesi, çekiliş gibi karmaşık teknolojileri kullanarak hileli davranışı fark edilmesi zor hale getirerek kripto para dolandırıcılığı TCK m158/1-f kapsamında nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturur. Failler ağırlaştırıcı hükümlerden yargılanır.
3 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası
5000 güne kadar adli para cezası
Mahkeme menfaate göre cezayı alt sınırdan yani 3 yıldan uzaklaştırabilir.
Ancak suç örgüt tarafından veya çok kişiye karşı işlenmişse ceza miktarı artar.
Kripto Para Dolandırıcılığında Şikâyet Süresi ve Zamanaşımı
Dolandırıcılık takibe bağlı suçlar kategorisinde yer almaması nedeniyle şikâyet süresi yoktur. Kripto para dolandırıcılığı şikâyeti süre ile kısıtlı değildir. Herhangi bir zamanda gerekli mercilere şikâyet dilekçenizi delilleriyle beraber iletebilirsiniz. Ancak suçun gerçekleştiği andan itibaren hareket geçmek en iyisi olacaktır. Aksi takdirde delillerin kaybolması olası başka dolandırıcılık eylemleri meydana gelebilir.
Zamanaşımı dolandırıcılıkta olduğu gibi 15 yıldır. Kripto para dolandırıcılığının nitelikli suç olması zamanaşımını etkilememektedir.
Kripto Para Dolandırıcılığını Nasıl Anlarsınız?
Garantili getiri vaatleri: Size gerçek olamayacak kadar iyi tekliflerden uzak durun. Finansta sabit, yüksek gelir garantisi yoktur.
Yetersiz veya var olmayan teknik dokümanlar: kayıtlı ve yeterli evrakı olmayan finans işlemleri tehlikelidir. Kaydı olmayan işlemler sonrasında aleyhinize kullanıldığında ispat hususunda geri kalabilirsiniz.
Aşırı pazarlama: Varlıkları satarken/alırken sınırsız pazarlık sürecinden kaçının
İsimsiz ekip üyeleri: İsimsiz ekip üyelerinin olması açık iletişimi engellemektedir. Sizinle iletişim kuracak kişi kendini tanıtmakta çekince yaşamaz
Karşılıksız para: finans sektöründe karşılıksız para teklifinin sunulması alışılmadık durumlardır.
Kripto Para Dolandırıcılığını Önleyici Tedbirler
Kripto Para Dolandırıcılığında Hukuki Süreç
Delil tespiti ve bunları güvenli saklama: savcılığa dilekçe sunmadan önce delilleri toplamalı ve yedeklemelisiniz. Belgelerin eksiksiz olması süreci hızlandırır. Deliller:
Tüm ekran görüntüleri: sizi dolandıran web sitesi, mobil uygulama, WhatsApp/Telegram/sosyal medya sohbet ekranları mesajlaşmaları, şüpheli epostalar ve reklamlar
Blokzincir kayıtları: Yaptığınız her transferin kodunu ve parayı gönderdiğiniz dolandırıcının işlem adresi
Banka dekontları: transfer yapmak için banka üzerinden işlem yaptıysanız bunların dekontları
Dolandırıcının kimlik bilgileri: İletişim kurduğunuz adres, telefon, eposta adresleri ve kullandığı muhtemelen sahte olan isim
Topladığınız delillerle beraber bulunduğunuz yerdeki Cumhuriyet Başsavcılığı`na, Siber Suçlarla Mücadele Bürosu`na teslim etmek üzere dilekçenizi hazırlamalısınız. Dilekçede kimlik bilgileriniz, olayın sırayla anlatımı, dolandırılma yöntemi, deliller ve son olarak talepleriniz bulunmalıdır.
Soruşturmanın başlamasıyla size bir numara verilecektir. Bu numara ile UYAP`tan vatandaştan dosyanızın durumunu kontrol edebilirsiniz. Tüm bu süreci takip etmek ve hızlandırmak için avukat desteği mağduriyetinizin çözüme kavuşturulmasını kolaylaştıracaktır. PROAKTİF HUKUK mahkeme durumunuzu yakından takip eder ve güncel sizi bilgilendirmektedir. Yazışmaların takibi, hızlandırılması ve eksiklerin tamamlanması yetki kadromuz tarafından yapılmaktadır. Kripto para dolandırıcılığı coğrafi sınır tanımamaktadır. Fail başka bir ülkeden hareket edebilir, çalıntı varlıkları yabancı merkez borsalarına aktarabilir dolayısıyla suç uluslararası suç haline dönüşür. Bu durumda mahkeme sureci daha komplike hal almakta ve takibi zorlaşmakta avukat desteğini gerekli kılmaktadır. Proaktif hukuk uluslararası alanlardaki çalışmalarıyla kendinden söz ettirmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Kripto para dolandırıcılığı nereye şikâyet edilir?
Savcılık, karakol veya avukat aracılığıyla şikâyet oluşturup edebilirsiniz.
Dolandırılan kripto paramı geri alabilir miyim?
Geri alması zor olsa da imkânsız değildir. Kripto paralarda blokzincir üzerinden kodlar aracılığıyla işlem yapılır. İşlemleri geri almak mümkün olmasa da savcılık soruşturma esnasında failin kripto varlıklarına el koyabilir. Mahkeme failin hesabında kripto para olması halinde mağdura uğradığı miktarda iadesine karar verebilir.
Kripto para dolandırıcılığında yazılımcı/hacker parayı geri alabilir mi?
Hayır. Dolandırılan kişilerin çaresizliğinden istifa ederek işlem ücreti, yazılım bedeli adı altında ikinci bir dolandırıcılık yaparlar. Hiçbir özel şahıs blokzincirdeki bir işlemi geri döndüremez.
Banka dekontları delil olarak sayılır mı?
Evet. Banka dekontları kripto para işlemlerinde aktif olarak kullanılır olması ve bankanın işlemleri kayıt almasıyla delil niteliğindedir.
Yabancı borsa üzerinden kripto para işlemi yapıyorum. Dolandırıldım ne yapmam gerekiyor?
Yabancı borsa olması hukuki süreçte değişiklik yapmamakta, delillerin toplanmasında adli yardımlaşma söz konusu olmaktadır. Delillerin toplanması haricindeki işlemler aynıdır. Şikâyet dilekçesi oluşturup mahkeme sürecini başlatabilirsiniz.
